سكان : راوى كويد كه : سبب بناى آن آن بود ، كه جون اردشير « 1 » روى از اصفاهان باز پس كرد ، بعد از آنك شهر فنّاه ملك اصفاهان را بكشت ، و اين شهر « 2 » از جملهء ملوك طوائف بوده است - و ملوك طوآئف آنكسانىاند كه اسكندر بريشان مالك شد ، و ايشانرا ملوك طوآئف نام نهاد ، بسبب آنك اسكندر بر هر يكى بناحيتى مالك شده بود ، و طوآئف بحسب لغت نواحى باشد - اردشير بموضع نياستر « 3 » قاسان فرود آمد ، و نياستر بنا كرد ، پس از آنجا رحلت كرد ، و بموضع خانشاه فرود آمد ، و پيش از فرودآمدن بذين موضع ، ببنآىء آن فرموده بود ، و اردشير در آن حالت بر كنار وادىء قمرود نزول كرده بود . و ملوك همه اوقات منزل و مقام بر كنار رودخانها ، و در كوهها ، و شهرهآىء كه تحمّل لشكر و غلبه آن توانند كرد ساخته‌اند ، و فرود آمده‌اند . پس از آن اردشير از خانشاه بدود آهك « 4 » آمد ، و آنجا فرود آمد ، و لشكر ملك رى و

--> ( 1 ) . اردشير بن بابك بن ساسان بانى امپراتورى ساسانى ( 224 - 242 م ) ، در كتاب ( همدان‌نامه : 70 - 71 ) آمده است : اردشير بابكان پس از نبرد پيروزمندانه كه با اردوان چهارم اشكانى ( ح 213 - 224 م ) در دشت هرمزگان بكرد و او را كشت ، و خود را شاهنشاه خواند ( 28 آوريل 224 م ) يكسر از آنجا به كشور ماد آمد ، و همدان را به زور گرفت ، و پس از آن به فتح سرزمين جبال و آذربايجان ، و بعدا ارمنستان و موصل ( آديابن ) توفيق يافت . هفت خاندان برجسته ملوك طوايف عهد ساسانى را « ريسپوهران » مىگفتند كه سه تاى آنها « قارن‌ها » و « سورن‌ها » و « اسپهبدها » تبار اشكانى داشتند ، همچنين خاندانهاى ديگر مانند « سپنديارها » و « مهران‌ها » را نيز گفته‌اند كه خون اشكانى داشته‌اند . ( 2 ) . مقصود شهر فنّاه است . ( 3 ) . مقصود شهر نياسر كنونى است ، كه در فاصله 80 كيلومترى كوهستانهاى مشرق قم ، و 25 كيلومترى كوهستانهاى مغرب كاشان قرار دارد . و در آن بر فراز تپه‌اى بازمانده يكى از كهنترين آتشكده‌هاى ايران كه ساخته اردشير بابكان است قرار دارد . ( 4 ) . در سمت جنوب قم در مسير جاده قديم قم - اصفهان و در اراضى كنار رودخانه ، و پس از